Magazin Novi Sad

Imena 10 nacističkih krvnika kojima novosadska vlast podiže spomenik

novosadska racija
Novosadska racija

Podizanje spomenika takozvanim nevinim žrtvama 1944/45. godine, izazvalo je veliku buru i negodovanje novosadske javnosti.

Gradska vlast je odlučila da se ogluši na apele antifašističkih organizacija, koje smatraju da se na ovaj način vrši svojevrsna revizija istorije i ipak podigne sporni spomenik.

Na spisku „nevinih žrtava“ nalaze se i 10 osvedočenih ratnih zločinaca i kolaboracionista, koji su direktno učestvovali ili podstrekivali stravične zločine na teritoriji Novog Sada za vreme okupacije u Drugom svetskom ratu.

Kako tvrde iz Antifašističkog fronta „23. oktobar“, spisak spornih imena je znatno duži.

Inicijativa potekla od Saveza vojvođanskih Mađara

Iako se spomenik gradi sada, inicijativa da se on podigne pokrenuta je još 2017. godine. Potekla je od Saveza vojvođanskih Mađara.

SVM se u svojoj inicijativi poziva na spisak koji je sastavila Komisija za tajne grobnice nastradalih civila posle 12. septembra 1944. godine, koju je Vlada Srbije osnovala 2009. godine, ali i na rad Međuakademske komisije SANU i Mađarske akademije nauka.

Ona je osnovana godinu dana kasnije, na inicijativu tadašnjih predsednika Srbije i Mađarske, Borisa Tadića i Pala Šmita (Fides). Pomenuta tela nikada nisu završila svoje zadatke na utvrđivanju konačnih spiskova, piše 021.

Skupština grada podržala je inicijativu SVM, a nakon „sleganja prašine“, postavljanje spomenika na uglu Ulica 1300 kaplara i Ive Andrića počelo je prošle nedelje. Skulptura teška oko dve i po tone je delo akademskog vajara Lasla Silađija, a spomenik se izrađuje od mermera.

Spisak broji oko 1.300 imena takozvanih nevinih žrtava sa područja Novog Sada, među kojima se nalaze osuđeni ratni zločinci i organizatori Novosadske racije, otkrio je Antifašistički front „23. oktobar“.

Ko su osvedočeni fašisti i zločinci koji će ovom prilikom biti abolirani

Spornih imena je više, ali „23. oktobar“ otkriva kojih 10 osoba će dobiti spomenik ukoliko se ispunjenje želje SVM-a ostvari.

  • Nađ Mikloš (RKTG-54089) – okupacioni gradonačelnik Novog Sada, odgovoran za ratne zločine počinjene u gradu tokom okupacije.
  • Kramer Đula (RKTG-28591) – član Gornjeg doma mađarskog parlamenta. Jedan od članova legitimacionog Odbora za vreme racije u Novom Sadu 1942. godine.
  • Zombori Đula (RKTG-28598*) – upravnik okupacione policijske kapetanije u Novom Sadu. Učestvovao je u pripremi i sprovođenju racije u Novom Sadu.
  • Batori Geza (RKTG-28594) – potpukovnik žandarmerije, komandant žandarmerijskih odreda koji su učestvovali u raciji 1942. godine.
  • Popović L. Milan (RKTG-7159) – zloglasni kolaboracionista i „predstavnik“ bačkih Srba u mađarskom parlamentu za vreme okupacije.
  • Heđi Jožef (RKTG-4483)- pripadnik organa Kontrašpijunaže. Lično je zlostavljao žrtve tokom racije 1942. godine.
  • Balog Imre (RKTG-22743*) – tokom racije ubijao čak i decu, bajonetom. Lično je to priznao pred radnicima fabrike Ristić u Novom Sadu.
  • Nađ Jelena (RKTG-7127) – odgovorna kao podstrekač na ubistvo četiri člana porodice Crnje u Novom Sadu tokom racije 1942. godine.
  • Radosavljević Lajoš (RKTG-7165) – odgovoran kao podstrekač na zločine počinjene tokom racije u Novom Sadu u ulicama Cara Dušana i Arse Pajovića.
  • Tot Janoš (RKTG-27308*) – učestvovao u masovnim ubijanjima i saučesnik u ubistvu devet članova porodice Kolarov – Mašin iz Rumenačke ulice.

Protest najavljen za ponedeljak, 11. jul

Komisiju koja je sastavila ovakav spisak „nevinih žrtava“ nije vodila namera prevladavanja bolnih perioda naše istorije, smatra Antifašistički front „23. oktobar“.

Protest Antifašistički front
Foto: Facebook / Antifašistički front „23. oktobar“

„Ovu komisiju je vodila jedino i isključivo želja za diskreditovanjem Narodno-oslobodilačke borbe i revizijom istorije, a pre svega predstavlja težnju da jedna zločinačka vlast legitimizuje zločine prethodnika. Antifašistički front 23. oktobar nije protiv odavanja počasti onima koji su nepravedno stradali prilikom oslobađanja naše zemlje od fašističkih okupatora, ali se odlučno protivimo postavljanju spomenika kojim bi bila odata počast onima koji su počinili najveći zločin nad našim sugrađanima u istoriji našeg grada.

Novi Sad ne može i neće otrpeti ovu nepravdu i monstruoznu reviziju istorije grada. Jasno i glasno poručimo da to neće proći“, apeluje „23. oktobar“ uoči protesta koji je zakazan za ponedeljak, 11. jul u 18 časova ispred gradilišta spomenika.

Ubica braće Jovandić među „nevinim žrtvama“

Inače, pomenuti Janoš Tot je javnosti poznat kao vođa mađarske jedinice koja je ubila petoricu braće Jovandić, što je jedna od najtragičnijih priča u vezi sa racijom.

Porodica Jovandić – samohrana majka Jelica i sinovi Živko (20), Paja (24), Sava (26), Milorad (28) i Bora (15), živela je u Piroškoj (sada Rumenačkoj) ulici, kada su u njihovu kuću 1942. godine upali žandarmi i ubili njenu decu. Jelica je gledala kao njihove leševe žandarmi vuku po snegu, u pravcu Dunava.

Ulica u Novom Sadu nosi ime po braći Jovandić, a Grad je ove godine, obeležavajući 80 godina od Novosadske racije, otkrio spomen-ploču posvećenu Braći Jovandić na Bulevaru kralja Petra I. Kao sećanje na stradanje petorice braće, poseđeno je pet jablana i jedna jela.

Bitno je napomenuti da se na samom spomeniku neće nalaziti nijedno ime. Na ploči će na srpskom, mađarskom i nemačkom jeziku biti ugravirano „Spomen-ploča nevinim žrtvama“ i „1944/45“.

Ostatak teksta možete pročitati na 021.rs

Izvor: Gorica Nikolin za 021

Nacistički saradnici dobijaju spomenik na Limanu 4, Grad gluv za apele građana

206 Shares
  • Facebook
  • Twitter
  • LinkedIn
  • More Networks
Copy link
Powered by Social Snap